بۆکسی تەلەفزیۆنەکەت سەلامەتە؟ نیشانەکان، و ئەوەی پێش کڕینی بۆکسی Android TV بیپشکنیت

١بۆچی ئەم پرسیارە گرنگە؟

بۆکسی Android TV ئامێرێکی بچووکە کە بە تەلەفزیۆنەوە دەبەسترێت و ئەپ و ڤیدیۆی ئینتەرنێتی پێ دەبینرێت. لە بازاڕدا براند و نرخی زۆر جیاوازی هەیە، و بەپێی FBI، هەندێک ئامێری لەم جۆرە پێش کڕین بەرنامەی زیانبەخشیان تێ خراوە، یان کاتێک ئەپی پێویست دادەبەزێنن، زۆرجار لە کاتی ڕێکخستنی یەکەمجاردا، تووش دەبن.

لە ٣ی تشرینی دووەمی 2026، Google ڕایگەیاند کە بە دڵنیاییەکی بەرز پێی وایە کۆمپانیای Videostrong Technology، دروستکەرێکی بۆکسی Android TV کە ئەوکات ئامێری بڕوانامەداری Android دروست دەکرد، بە ئەنقەست دەرگایەکی نهێنیی (backdoor) بە ناوی XCPE ی خستبووە ناو ئامێرەکانییەوە. بەپێی Google، زیاتر لە 1.3 ملیۆن ئامێر تووش ببوون، و زۆربەیان بۆکسی Android TV بوون.

ئەمە یەکەمجار نییە. FBI لە ٥ی حوزەیرانی 2025 ئاگاداری کردەوە کە تاوانباران لە ڕێگەی ئامێرە بەستراوە تووشبووەکانی ماڵەوە، وەک ئامێری پەخشی تەلەفزیۆن، پڕۆجێکتەری دیجیتاڵ و چوارچێوەی وێنەی دیجیتاڵ، بێ مۆڵەت دەگەنە تۆڕی ماڵەوە، و ئەم ئامێرانە لەوانەیە ببنە بەشێک لە تۆڕێکی گەورەی ئامێری داگیرکراو (botnet) بە ناوی BADBOX 2.0، کە ملیۆنان ئامێری تێدایە. بەپێی FBI، زۆربەی ئامێرە تووشبووەکان لە چین دروست کرابوون.

٢بۆکسێکی تووشبوو چی دەکات؟

بەپێی Google، دەرگا نهێنییەکەی XCPE ڕێگەی دەدا بەرنامەی تر لە دوورەوە، بێ ئاگاداریی خاوەنەکەی، بخرێنە سەر ئامێرەکە. ئەو بەرنامانە فێڵیان لە ڕیکلام دەکرد، ئینتەرنێتی ماڵەکەیان بە نهێنی دەکردە ڕێڕەو بۆ هاتوچۆی خەڵکی تر (residential proxy)، و بەرنامەی زیانبەخشی زیاتریان دادەبەزاند. بۆ ئەوەی ڕێگرییان لێ نەکرێت، Google Play Protect دەکوژێنرایەوە.

residential proxy، بە گوتەی FBI، جۆرێکە لە proxy کە ناونیشانی IP ی ڕاستەقینەی ماڵەکان بەکاردەهێنێت؛ واتە هاتوچۆی کەسانی تر لە ڕێگەی ئینتەرنێتی ماڵی تۆوە دەڕوات و وا دەردەکەوێت کە لە ماڵی تۆوە هاتووە. بەپێی FBI، تاوانباران دەستگەیشتن بەم تۆڕانە دەفرۆشن یان بە خۆڕایی دەیدەن، بۆ کاری تاوانکاریی جۆراوجۆر.

گرفتی گەورە ئەوەیە کە بەرنامەکەی XCPE لە ناو firmware ی ئامێرەکەدا بوو، واتە لە ناو سیستەمە بنەڕەتییەکەیدا. بەپێی CNX Software، ئەگەر بەکارهێنەر لای ببات، دوای هەڵکردنەوە خۆی دووبارە دادەمەزرێنێتەوە، و تاکە ڕێگای لابردنی دانانی firmware ی دەستکاریکراوە (custom firmware)، ئەگەر بۆ ئەو بۆکسە هەبێت.

بەپێی Google، Videostrong بەرنامەکەی وا شاردبووەوە کە کەلێنێک لە پشکنینەکانی Google بەکاربهێنێت و تەنیا دوای یەکەم هەڵکردنی ئامێرەکە بار ببێت، بۆیە لە پشکنینەکاندا نەدۆزرایەوە. واتە ئەمجارە بڕوانامەی Google بە تەنیا بەس نەبوو. Google دەڵێت ڕێگای دڵنیابوونەوەی لە firmware ی ئامێرە بڕوانامەدارەکانی Android TV باشتر دەکات.

٣ئەو نیشانانەی FBI باسیان دەکات

FBI لە ئاگادارکردنەوەکەی حوزەیرانی 2025 ئەمانەی وەک نیشانەی ئەگەریی چالاکیی BADBOX 2.0 ناو بردووە. FBI دەڵێت یەک نیشانە بە تەنیا بەڵگەی کاری تاوانکاری نییە، و دەبێت لەگەڵ بارودۆخەکەدا سەیر بکرێت.

• ئامێرەکە داوات لێ دەکات Google Play Protect بکوژێنیتەوە.
• ئامێرێکی پەخشی تەلەفزیۆنی گشتی (generic) کە وەک ئامێرێکی «کراوە» (unlocked) یان وەک ئامێرێک کە ناوەڕۆکی بە خۆڕایی دەهێنێت ڕیکلامی بۆ کراوە.
• ئەپەکانی لە فرۆشگای گوماناوی و نافەرمییەوە دادەبەزێنرێن.
• براندی ئامێرەکە نەناسراوە.
• ئامێرەکە Play Protect certified نییە.
• هاتوچۆی ئینتەرنێتی نەڕوون یان گوماناوی هەیە.

بۆکسێکی هەرزانی براند نەناسراو کە بەڵێنی «هەموو شت بە خۆڕایی» دەدات، چەند نیشانەیەکی پێکەوە هەیە کە FBI وەک نیشانەی گومان ناویان دەبات.

٤چۆن بزانیت بۆکسەکەت بڕوانامەی Play Protect ی هەیە؟

بەپێی Google، ئامێرێکی Play Protect certified تاقیکردنەوەی گونجاندنی Android ی تێپەڕاندووە و ئەپەکانی Google ی بە مۆڵەتی Google تێدایە. ئامێرێک کە ئەم بڕوانامەیەی نییە لەوانەیە سەلامەت نەبێت، لەوانەیە نوێکردنەوەی سیستەم و ئەپ وەرنەگرێت، و ئەپەکانی Google ی سەری مۆڵەتیان نییە و ئەپی ڕاستەقینەی Google نین.

ئەم بڕوانامەیە جیاوازە لە خودی Google Play Protect، کە ئامێرەکە لە ئەپە زیانبەخشەکان دەپارێزێت. Google دەڵێت کوژاندنەوەی Play Protect کێشەی «Device is not certified» چارەسەر ناکات. بۆ پشکنینی بڕوانامەکە:

• ئەپی Google Play Store بکەرەوە.
• لە سەرەوە لای ڕاست، وێنەی پرۆفایلەکەت دابگرە.
• Settings دابگرە، پاشان About، و لەوێدا Play Protect certification ببینە.
• ئەگەر نووسرابوو «Device is not certified»، Google دەڵێت سەیری لیستی ئامێرە بڕوانامەدارەکان بکە: ئەگەر ئامێرەکەت تێیدا نەبوو، بڕوانامەی نییە.
• ئەم هەنگاوانە لە پەڕەی یارمەتیی Google بۆ ئەپی Play Store نووسراون؛ لەسەر بۆکسی تەلەفزیۆن بە ڕیمۆت هەڵیانبژێرە، و لەوانەیە شێوەی لیستەکان جیاواز بێت. ئەگەر نەتتوانی دۆخی بڕوانامەکە ببینیت، Google دەڵێت سەیری لیستی ئامێرە بڕوانامەدارەکان بکە.

بڕوانامە نیشانەیەکی باشە، بەڵام گەرەنتی نییە: Videostrong خۆی هاوبەشێکی بڕوانامەداری Android TV بوو. بۆیە بڕوانامە و دروستکەرێکی جێی متمانە پێکەوە بپشکنە.

٥پێش کڕین

• Google دەڵێت ئامێری بەستراو، وەک بۆکسی تەلەفزیۆن، تەنیا لە دروستکەرانی جێی متمانە بکڕە، و لیستی هاوبەشەکانی Android TV لە ماڵپەڕی Android TV دانراوە.
• پێش کڕین، ناوی مۆدێلەکە لەو لیستەی ئامێرە بڕوانامەدارەکاندا بگەڕێ کە Google بڵاوی کردووەتەوە.
• FBI دەڵێت ئەپ لەو فرۆشگا نافەرمییانەوە دامەبەزێنە کە ڕیکلامی پەخشی بە خۆڕایی دەکەن.
• Google دەڵێت زۆر ئاگات لەو ئەپانە بێت کە پارە دەدەن بەرامبەر «ئینتەرنێتی بەکارنەهاتوو» یان «بەشکردنی ئینتەرنێت»: ئەمانە ڕێگای سەرەکین بۆ گەورەبوونی تۆڕە نایاساییەکانی proxy، و دەکرێت کەلێنی ئاسایش لە تۆڕی ماڵەوەدا بکەنەوە.

٦ئەگەر گومانت لە بۆکسەکەت هەیە

• FBI داوا دەکات ئامێرە بەستراوەکانی ماڵەوە بۆ هەر نیشانەیەکی گوماناوی بپشکنیت، و بیر لە دابڕینی ئەو ئامێرانە بکەیتەوە کە گوماناوین لە تۆڕەکەت.
• ئەگەر بۆکسێکی Videostrong یان MECOOL لە ماڵەوە هەیە، CNX Software دەڵێت بە ئەگەری زۆر دەتوانیت وا دابنێیت کە تووش بووە.
• Synthient، کۆمپانیایەکی ئاسایش، ئەو ناوی مۆدێلانەی بڵاو کردووەتەوە کە لەم هەڵمەتەدا بینراون (CNX Software دەڵێت لیستەکە تەواو نییە)، بەڵام دەڵێت ناوی مۆدێل بە تەنیا بەس نییە بۆ دڵنیابوون لەوەی ئامێرێک تووش بووە.
• FBI دەڵێت سیستەم، ئەپ و firmware ی هەموو ئامێرەکانت نوێ بکەرەوە. بەڵام کاتێک بەرنامەکە لە ناو firmware ی دروستکەرەکە خۆیدایە، وەک ئەوەی XCPE، نوێکردنەوە لە هەمان دروستکەرەوە دێت.
• Google Play Protect چالاک بهێڵەرەوە، و تەنیا ئەو فرۆشگا ئەپانە بەکاربهێنە کە متمانەت پێیانە، وەک Google پێشنیار دەکات.