بروسکە

زانیارییەکانت دزەیان کرد؟ ئەوەی دوای دزەکردنی داتا بیکەیت

کاتێک کۆمپانیایەک دەڵێت زانیاریی بەکارهێنەرانی دزەی کردووە، تاوانباران دەتوانن ئەو زانیارییانە بۆ نامەی ساختە بەکاربهێنن. هەنگاوەکانی ناوەندی نیشتمانیی ئاسایشی سایبەریی بەریتانیا (NCSC).

دوایین پێداچوونەوە: شەممە، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦نووسراوی ژیریی دەستکرد

١دزەکردنی داتا چییە؟

بەپێی NCSC، دزەکردنی داتا () واتە ئەو زانیارییانەی لای کۆمپانیا یان ڕێکخراوێکە بدزرێت یان بێ مۆڵەت کەسێک دەستی پێی بگات. تاوانباران دەتوانن دواتر ئەم زانیارییانە بەکاربهێنن بۆ ئەوەی نامە ساختەکانیان ()، لە ئیمەیڵ و نامەی مۆبایلدا، ڕاستەقینە دەربکەون، و لەوانەیە نامە بە ناوی ئەو کۆمپانیایەوە بنێرن کە دزەکەی تێدا ڕوویداوە. NCSC دەڵێت تەنانەت ئەگەر زانیارییەکانی تۆ نەدزرابن، تاوانباران کەڵک لە دزەکردنە بەناوبانگەکان وەردەگرن، کاتێک هێشتا لە بیری خەڵکدان، بۆ ئەوەی خەڵک فریو بدەن تا بەستەری نامە ساختەکان بکەنەوە.

نموونەیەک: Capcom لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی 2026 ڕایگەیاند کە ئیمەیڵ و زانیاریی سیستەمیی 11,774,247 تۆماری ئەکاونتەکانی CAPCOM ID دزەیان کردووە، و وشەی نهێنیی 196 ئەکاونت بە نایاسایی گۆڕدرابوو. Capcom دەڵێت تا ٢٢ی تشرینی یەکەم دزەی ئەو وشە نهێنییانەی پشتڕاست نەکردبووەوە کە بەکارهێنەران خۆیان دایانناون، و زانیاریی کارتی کرێدیت تێدا نەبووە.

٢چۆن کاریگەری لەسەرت دەبێت؟

بەپێی NCSC، لە فێڵێکی باودا لەوانەیە نامەیەکت بۆ بێت گوایە لە کۆمپانیایەکەوەیە کە دزەکردنی تێدا ڕوویداوە، و داوات لێ دەکات بچیتە ژوورەوە و ئەکاونتەکەت بپشکنیت چونکە «چالاکیی ساختە ڕوویداوە». ئەم نامانە زۆرجار بەستەری ماڵپەڕێکیان تێدایە کە ڕاستەقینە دەردەکەوێت، بەڵام هەرچی تێیدا بنووسیت هەڵیدەگرێت، یان لەوانەیە ڤایرۆس بخاتە سەر کۆمپیوتەرەکەت.

ئەگەر ژمارەی تەلەفۆنیش دزرابێت، NCSC دەڵێت لەوانەیە پەیوەندیی تەلەفۆنیی گوماناویت بۆ بێت، کە لەوانەیە ڕاستەوخۆ داوای زانیاریی هەستیار، وەک زانیاریی بانک یان وشەی نهێنی، یان دەستگەیشتن بە کۆمپیوتەرەکەت بکات.

٣هەنگاوەکان دوای دزەکردن

NCSC ئەم هەنگاوانە بۆ کڕیارانی کۆمپانیایەک پێشنیار دەکات کە دزەکردنی تێدا ڕوویداوە:

  • لە ڕێگەی ماڵپەڕی فەرمی یان هەژمارە فەرمییەکانی کۆمپانیاکە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بزانە ئایا تۆ کاریگەریت لەسەر بووە. بەستەر یان ژمارەی ناو ئەو نامانەی بۆت هاتوون بەکار مەهێنە.
  • ئاگات لە نامەی گوماناوی بێت، کە لەوانەیە ماوەیەک دوای ئاشکرابوونی دزەکردنەکە بێن. NCSC دەڵێت بانکەکەت هەرگیز داوات لێ ناکات زانیاریی کەسیی خۆت بدەیت. ئاگات لە نامەی فەرمی-ئاسا بێت دەربارەی «گۆڕینی وشەی نهێنی»، «قەرەبوو»، «پشکنینی ئامێر» یان «بارێکی نەگەیشتوو»، لە نامەی پڕ لە زاراوەی تەکنیکی، و لە نامەیەک کە پەلەت لێ دەکات.
  • ئەگەر نامەیەکی گوماناوی وشەیەکی نهێنیی کۆنی تۆی تێدا بوو، مەترسە: ئەگەر هێشتا ئەو وشەیە بەکاردەهێنیت، بە زووترین کات بیگۆڕە، و لە هەر ئەکاونتێکی تریش کە هەمان وشەی هەیە بیگۆڕە. ئەگەر هەبوو، NCSC دەڵێت دەتوانیت لە جیاتی وشەی نهێنی بەکاری بهێنیت.
  • ئەکاونتەکانت بپشکنە: ئەگەر نەتتوانی بچیتە ژوورەوە، ڕێکخستنەکانی ئاسایش گۆڕدرابوون، نامەیەک لە ئەکاونتەکەتەوە نێردرابوو کە تۆ نەتناردووە، یان چوونەژوورەوە لە شوێن یان کاتێکی نامۆوە بینی، ئەوە نیشانەی مەترسییە. ئەگەر گومانت هەبوو کەسێک چووەتە ناو ئەکاونتێکت، NCSC ڕێنمایییەکی تایبەتی هەیە بۆ گەڕاندنەوەی ئەکاونتی هاککراو.
  • بۆ ئەوەی بزانیت زانیارییەکانت لە دزەکردنی تردا دەرکەوتوون یان نا، NCSC ئامرازی ئۆنلاینی وەک haveibeenpwned.com ناو دەبات، و دەڵێت خزمەتگوزاریی هاوشێوە زۆرجار لە ناو بەرنامەی دژە-ڤایرۆس یان بەڕێوەبەری وشەی نهێنیدا هەیە.

٤وشەی نهێنیی بەهێز و جیاواز

NCSC دەڵێت ئەگەر هەمان وشەی نهێنی بۆ چەند ئەکاونتێک بەکاربهێنیت و یەکێکیان بدزرێت، هێرشبەرەکە دەتوانێت هەمان وشە لە ئەکاونتەکانی تریشت تاقی بکاتەوە. ڕێگایەکی ئاسان کە NCSC پێشنیاری دەکات، پێکەوەنانی سێ وشەی هەڕەمەکییە بۆ دروستکردنی وشەی نهێنییەکی درێژ. NCSC دەڵێت خۆت لە باوترین وشە نهێنییەکان (وەک password)، ڕێکەوتە گرنگەکان وەک ڕۆژی لەدایکبوونی خۆت یان کەسێکی نزیکت، ناوی تیپە وەرزشییە دڵخوازەکەت و ناوی خێزان و ئاژەڵی ماڵەوە بپارێزە، چونکە زۆربەیان لە پرۆفایلی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانتدا دەدۆزرێنەوە؛ گۆڕینی پیتێک بە ژمارەیەک، وەک o بە 0، وشەکە زۆر بەهێزتر ناکات.

بەڕێوەبەری وشەی نهێنی () وشە نهێنییەکانت بە سەلامەتی هەڵدەگرێت، بۆیە دەتوانیت بۆ هەر ئەکاونتێک وشەیەکی جیاوازت هەبێت بێ ئەوەی لە بیرت بێت. بەپێی NCSC، زۆرجار وشەی بەهێز بۆت دروست دەکات، و چونکە وشەکە تەنیا لە ماڵپەڕە ڕاستەکەدا خۆی دەنووسێت، یارمەتیت دەدات لە ماڵپەڕی ساختە بپارێزرێیت. هەندێکیان لە ناو وێبگەڕەکەتدان، و دەتوانیت یەکێکی تریش دابمەزرێنیت.

NCSC دەڵێت وشەی نهێنیی ئیمەیڵەکەت بەهێز بکە و بۆ هیچ ئەکاونتێکی تر بەکاری مەهێنە: ئەگەر تاوانبارێک بگاتە ئیمەیڵەکەت، دەتوانێت وشەی نهێنیی هەموو ئەکاونتەکانی ترت ڕیسێت بکات و نامە بە ناوی تۆوە بنێرێت.

٥2-step verification و passkey

NCSC دەڵێت چالاککردنی (2SV)، کە هەروەها پێی دەگوترێت 2FA یان MFA، یەکێکە لە کاریگەرترین ڕێگاکانی پاراستنی ئەکاونت، چونکە تەنانەت ئەگەر تاوانباران وشەی نهێنییەکەت بزانن، ناتوانن بچنە ژوورەوە. لەگەڵ وشەی نهێنی، کۆدێک بە SMS یان ئیمەیڵ، پەنجەمۆر یان ڕووخسار، یان ئەپێکی وەک ئەوانەی Microsoft و Google داوا دەکرێت. NCSC پێشنیار دەکات بۆ گرنگترین ئەکاونتەکانت چالاکی بکەیت: ئیمەیڵ، بانک، تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و کڕینی ئۆنلاین.

passkey ڕێگایەکی نوێترە بۆ چوونەژوورەوە بێ وشەی نهێنی. بەپێی Alliance، ئەو ڕێکخراوەی ستانداردەکەی داناوە، بە هەمان ڕێگا دەچیتە ژوورەوە کە مۆبایل یان کۆمپیوتەرەکەتی پێ دەکەیتەوە: پەنجەمۆر، ڕووخسار، PIN یان نەخشەی کردنەوە. FIDO دەڵێت passkey بە دیزاین بەرگەی phishing دەگرێت، و بە ئەکاونتی بەکارهێنەر لە ماڵپەڕ یان ئەپێکی دیاریکراوەوە بەستراوە.

وشەکانی ئەم ڕوونکردنەوەیە

لەسەر هەر وشەیەک لێبدە بۆ ڕوونکردنەوەکەی، لێرە یان لە ناو دەقەکەدا.

بۆچی ئێستا گرنگە: هەواڵە پەیوەندیدارەکان

  • کۆنسۆڵ و یاری

    Capcom دەڵێت ئیمەیڵی زیاتر لە 11.7 ملیۆن ئەکاونتی CAPCOM ID دزەی کردووە

    Capcom دەڵێت لایەنێکی دەرەکی بە نایاسایی دەستی گەیشتووەتە خزمەتگوزاریی CAPCOM ID. زانیاریی کارتی کرێدیت دزەی نەکردووە، و تا ئێستا دزەی ئەو وشە نهێنییانەی پشتڕاست نەکردووەتەوە کە بەکارهێنەران خۆیان دایانناوە. ئەگەر ئەکاونتت هەیە، ئاگاداری ئیمەیڵی ساختە بە ناوی Capcom بە.