بۆچی ئەپەکان ئەوەندە RAM دەخۆن، و چۆن RAM ی کۆمپیوتەرەکەت بەتاڵ بکەیت؟
پێش ئەوەی RAM بکڕیت، کە نرخەکەی لە 2026 زۆر بەرز بووەتەوە، ئەو ڕێگایانە تاقی بکەرەوە کە Google و Microsoft دەیڵێن: خەواندنی تابە بەکارنەهاتووەکانی وێبگەڕ، کەمکردنەوەی ئەو ئەپانەی لەگەڵ Windows هەڵدەبن، و نوێکردنەوەی Windows 11.
١بۆچی ئەم پرسیارە گرنگ بووە؟
نرخی لە 2026 زۆر بەرز بووەتەوە، و ڕێنمایی «بۆچی RAM و ئەوەندە گران بوون؟» هۆکارەکانی ڕوون دەکاتەوە. بۆیە پێش کڕینی RAM ی زیاتر، باشە سەرەتا باشترین کەڵک لەو وەربگریت کە کۆمپیوتەرەکەت هەیەتی. لە ڕاپرسیی بۆ تشرینی یەکەمی 2026، 16 دووبارە باوترین بڕی RAM بوو، بە 41.42%، هەرچەندە TechPowerUp پێی وایە گۆڕانی ئەو کەسانەی وەڵامیان داوەتەوە بەشێکی گەورەی ئەم گۆڕانەی کردووە.
هەروەها Microsoft لە ٣ی تشرینی دووەمی 2026 گوتی کار دەکات بۆ ئەوەی Windows 11 لەسەر کۆمپیوتەری 8GB باشتر کار بکات: بەگوتەی Microsoft، لە تاقیکردنەوەکانی خۆیدا لەسەر کۆمپیوتەری 8GB، باشترکردنەکانی Word، PowerPoint، Excel و Outlook پێکەوە 360 میمۆری دەپارێزن، و لەسەر کۆمپیوتەری 8GB یان کەمتر، Widgets تەنیا کاتێک بار دەبێت کە خۆت دەیکەیتەوە، کە نزیکەی 200MB دەپارێزێت.
٢بۆچی هەندێک ئەپ زۆر RAM دەخۆن؟
بەپێی ، سەدان ئەپی کۆمپیوتەر بەم چوارچێوەیە دروست کراون، لەوانە ، Slack و Visual Studio Code. Electron، Chromium، واتە بزوێنەری وێبگەڕی Chrome، و Node.js دەخاتە ناو ئەپەکەوە، بۆ ئەوەی گەشەپێدەران بە یەک کۆدی ئەپ بۆ Windows، macOS و دروست بکەن. ئەمە کارەکە بۆ گەشەپێدەران ئاسان دەکات، بەڵام هەر ئەپێکی وا بزوێنەرێکی وێبگەڕی لە ناو خۆیدا هەیە. Microsoft لە ٣ی تشرینی دووەمی 2026 گوتی بۆ پاشەکەوتکردنی میمۆری، کار دەکات بۆ ئەوەی Search و Widgets یەک بزوێنەری وێب بەکاربهێنن لە جیاتی ئەوەی هەر یەکەیان هی خۆی هەبێت، و هەمان شت بۆ OneDrive و Photos.
نموونەیەک: بەپێی TechPowerUp، Discord لە کۆتایی 2025 گوتبووی ئەپە کۆنەکەی بۆ Windows بە ئاسایی لە خوار 1GB دەمێنێتەوە. TechPowerUp لە ٦ی تشرینی دووەمی 2026 نووسی کە Stanislav Vishnevskiy، بەڕێوەبەری تەکنەلۆژیای Discord، وێنەیەکی Task Manager ی لە X بڵاو کردووەتەوە کە تێیدا وەشانێکی سەرەتاییی ئەپە نوێیەکەیان، کە بە Rust دەنووسرێتەوە و واز لە Electron دەهێنێت، 290.2MB RAM بەکاردەهێنێت.
٣وێبگەڕەکەت: تابە بەکارنەهاتووەکان بخەوێنە
هەر تابێکی وێبگەڕ میمۆری دەگرێت، تەنانەت ئەگەر سەیری نەکەیت. هەردوو وێبگەڕی Chrome و Edge ڕێگایەکیان هەیە بۆ ئەوەی تابە بەکارنەهاتووەکان میمۆری بەتاڵ بکەن:
- Chrome، بەپێی Google: لە سەرەوە لای ڕاست More (سێ خاڵەکە)، پاشان Settings، پاشان Performance، و Memory Saver چالاک بکە. Chrome ئەو تابانەی بەکاریان ناهێنیت ناچالاک دەکات، و کاتێک دەگەڕێیتەوە سەریان خۆیان دووبارە بار دەبنەوە. سێ ئاست هەیە: Moderate، Balanced (کە Google پێشنیاری دەکات) و Maximum.
- بەپێی Google، هەندێک ڕێکخستن و چالاکی دەتوانن ڕێگری لە ناچالاککردنی تاب بکەن: دەنگ یان ڤیدیۆ کە لێ دەدرێت یان پەیوەندییەک کە بەردەوامە، هاوبەشکردنی شاشە، ئاگادارکردنەوەکانی پەڕە، دابەزاندنێک کە بەردەوامە، فۆرمێکی نیوە پڕکراو، تابی pin کراو، و ئامێرێکی پەیوەستکراو بە یان . دەتوانیت ماڵپەڕێک بخەیتە لیستی Always keep these sites active، لە هەمان پەڕەی Performance.
- Chrome دەتوانێت بڕی میمۆریی هەر تابێک نیشان بدات: لە Settings، بەشی Appearance، بژاردەی Show tab memory usage چالاک بکە (لەسەر Mac: Show memory usage on tab hover preview card)، و کاتێک ماوس دەخەیتە سەر تابێک دەیبینیت.
- Edge، بەپێی Microsoft: Settings and more، پاشان Settings، پاشان System and performance، و لە بەشی Performance، Automatically put tabs to sleep چالاک بکە و لە Put inactive tabs to sleep after a set time ماوەکەی هەڵبژێرە. پەڕەی یارمەتیی Microsoft دەڵێت تابەکان دوای دوو کاتژمێر بێ کارکردن دەخەون، بەڵام Microsoft لە ٣ی تشرینی دووەمی 2026 گوتی ماوە بنەڕەتییەکە لە Edge کراوە بە 15 خولەک. ئەگەر Energy saver چالاک بێت، بەپێی Microsoft تابەکان زووتر دەخەون: دوای 30 خولەک، یان 5 خولەک کاتێک زیاتر پاشەکەوت دەکات.
٤ئەو ئەپانەی لەگەڵ Windows هەڵدەبن
Microsoft دەڵێت ئەو ئەپانەی خۆکار لەگەڵ هەڵکردنی کۆمپیوتەرەکە کار دەکەن، دەتوانن کاریگەرییان لەسەر خێرایی هەڵکردن و کارکردنی گشتیی سیستەمەکە هەبێت. ئەگەر ئەپێک هەموو جارێک پێویستت پێی نییە، دەتوانیت ڕێگری لێ بکەیت خۆکار هەڵبێت:
- لە Settings: بەپێی Microsoft، Start > Settings > Apps > Startup، و بۆ ئەو ئەپەی ناتەوێت خۆکار هەڵبێت، سویچەکەی بکە Off.
- لە Task Manager: کلیکی ڕاست لە Start بکە و Task Manager هەڵبژێرە، پاشان بەشی Startup apps. Microsoft دەڵێت Task Manager هەمان لیست نیشان دەدات، بەڵام کاریگەریی هەر ئەپێک لەسەر هەڵکردنی سیستەم دەڵێت (Low، Medium یان High، یان None بۆ ئەپێکی ناچالاک و Not Measured کاتێک داتا نییە)، و دەتوانیت Disable هەڵبژێریت. ئەم کاریگەرییە بە کاتی و بەکارهێنانی دیسک لە کاتی هەڵکردندا دەپێورێت، نەک بە RAM.
ئەگەر کۆمپیوتەرەکەت 8GB ی هەیە، پێش کڕینی RAM، Windows 11 نوێ بکەرەوە: Microsoft دەڵێت بۆ وەرگرتنی باشترکردنەکانی میمۆری، Windows 11 بۆ وەشانی 26H2، ی 26300.9818 یان نوێتر نوێ بکەرەوە. هەروەها Edge، و Teams نوێ بکەرەوە، چونکە هەندێک لە باشترکردنەکان لە ڕێگەی نوێکردنەوەی ئەپەکانەوە دێن. Microsoft دەڵێت کاری قورس، وەک دیزاینی 3D و دەستکاریی پێشکەوتووی ڤیدیۆ، سوود لە 16GB یان زیاتر دەبینن. ڕێنمایی «چەند گیگابایت RAM پێویستە، و کام جۆر؟» هەنگاوەکانی نوێکردنەوەکە دەڵێت.
وشەکانی ئەم ڕوونکردنەوەیە
لەسەر هەر وشەیەک لێبدە بۆ ڕوونکردنەوەکەی، لێرە یان لە ناو دەقەکەدا.
بۆچی ئێستا گرنگە: هەواڵە پەیوەندیدارەکان
Discord ئەپەکەی بە Rust دەنووسێتەوە: وەشانێکی سەرەتایی تەنیا 290MB RAM بەکاردەهێنێت
بەگوتەی بەڕێوەبەری تەکنەلۆجیای Discord، ئەپە نوێیەکە زۆر خێراتر دەکرێتەوە. کاتی دەرچوونی ڕانەگەیەنراوە.

Microsoft: لەگەڵ نوێکردنەوەی تازەی Windows 11، کۆمپیوتەری 8GB تا 40% خێراتر چەند کار پێکەوە دەکات
بۆ وەرگرتنی، Windows 11 بۆ وەشانی 26H2، build ی 26300.9818 یان نوێتر نوێ بکەرەوە. ژمارەکان لە تاقیکردنەوەی Microsoft خۆیەوە هاتوون.

Microsoft: Windows 11 تا 20% خێراتر وەڵام دەداتەوە، و کۆمپیوتەرەکانی 8GB زیاترین سوود دەبینن
Windows دەتوانێت تا 2GB زیاتر لە داتای کارە کراوەکانت لە ناو میمۆریدا بهێڵێتەوە، لە کاتێکدا RAM گران بووە و زۆر کەس ناتوانن زیاتری بکڕن.

ڕاپرسیی Steam ی تشرینی یەکەم: 16GB RAM و RTX 3060 دووبارە بوونەوە یەکەم، دوای مانگێکی سەیر
TechPowerUp پێی وایە گۆڕانی ئەو کەسانەی وەڵامیان داوەتەوە بەشێکی گەورەی ئەم گۆڕانانەی کردووە، بەڵام ناتوانێت پشتڕاستی بکاتەوە.

دواتر ئەمانە بخوێنەوە
- ڕێنمایی کڕینچەند گیگابایت RAM پێویستە، و کام جۆر؟
- ڕێنمایی کڕینچۆن مازەربۆرد هەڵبژێریت؟
- ڕوونکردنەوەبۆچی RAM و SSD ئەوەندە گران بوون؟
RAM
میمۆریی کاری کۆمپیوتەر: ئەو شوێنەی بەرنامە و یارییە کراوەکان لە کاتی کارکردندا تێیدا دادەنرێن. کە کۆمپیوتەر دەکوژێتەوە، ناوەڕۆکەکەی دەسڕێتەوە.
SSDSolid State Drive
هاردی خێرا، بێ پارچەی جووڵاو. سیستەم و یاری زۆر خێراتر لە هاردی کۆن بار دەکات. دوو جۆری سەرەکیی هەیە: SATA و NVMe، و NVMe کە لەسەر PCIe کار دەکات زۆر خێراترە.
Steam
گەورەترین فرۆشگا و بەرنامەی یاریی کۆمپیوتەر، هی کۆمپانیای Valve. یارییەکانی تێدا دەکڕیت، دایان دەبەزێنیت و خۆی نوێیان دەکاتەوە، و Steam Deck یش لەسەر هەمان بنەما کار دەکات.
memory
میمۆری: ئەو چیپانەی زانیاری هەڵدەگرن. دوو خێزانی سەرەکیی هەیە: DRAM کە زۆر خێرایە بەڵام بە کوژانەوە ناوەڕۆکەکەی دەسڕێتەوە (RAM و HBM لەم خێزانەن)، و NAND Flash کە زانیاری دەپارێزێت (SSD و بیرگەی تەلەفۆن).
GB
گیگابایت: یەکەی پێوانی قەبارەی میمۆری و بیرگە، نزیکەی ملیارێک بایت. یارییەکی گەورە دەتوانێت 100 GB یان زیاتر جێ بگرێت، و 1,000 GB نزیکەی 1 TB دەکات.
MB
مێگابایت: نزیکەی ملیۆنێک بایت، یان یەک لە هەزاری گیگابایت. قەبارەی cache ی پرۆسێسەر و فایلی بچووک بەم یەکەیە دەپێورێت.
Electron
چوارچێوەیەکی دروستکردنی ئەپی کۆمپیوتەر کە هەر ئەپێک لە ناو وێبگەڕێکی بچووکی Chromium دا کار پێ دەکات. بۆ گەشەپێدەران ئاسانە، بەڵام زۆرجار RAM ی زیاتر دەخوات. Slack و VS Code پێی دروست کراون.
Discord
بەرنامەیەکی گفتوگۆی دەنگی و نووسراو کە یاریزانان و کۆمەڵگای یارییەکان زۆر بەکاری دەهێنن.
JavaScript
زمانێکی بەرنامەسازی کە هەموو وێبگەڕەکان تێی دەگەن، و زۆربەی ماڵپەڕەکان و زۆر بەرنامەی تر پێی دەنووسرێن. بریکارەکانی ژیریی دەستکرد زۆرجار بۆ ئەنجامدانی کارەکانیان کۆدی JavaScript دەنووسن.
Linux
سیستەمێکی کارپێکردنی کراوە و بێ بەرامبەر. زۆربەی سێرڤەرەکان، Android و SteamOS لەسەر بنەمای ئەو دروست کراون.
USB
پۆرتی ستانداردی پەیوەستکردنی ئامێر بە کۆمپیوتەر، تەلەفزیۆن و مۆبایلەوە، بۆ گواستنەوەی داتا و کارەبا.
Bluetooth
پەیوەندییەکی بێ وایەری کورت-مەودا لە نێوان ئامێرەکاندا، وەک کۆنترۆڵەر، گوێگر، مۆبایل و کۆمپیوتەر.
CPUCentral Processing Unit
پرۆسێسەر: مێشکی کۆمپیوتەر، کە فەرمانی بەرنامەکان جێبەجێ دەکات. لە چەند ناوکێک پێک دێت کە هەر یەکەیان کارێکی جیا دەکات، و خێراییەکەی بە GHz دەپێورێت. AMD و Intel دوو دروستکەری سەرەکیی پرۆسێسەری کۆمپیوتەرن.
build
وەشانێکی دیاریکراوی بەرنامەیەک یان یارییەک کە ژمارەی تایبەتی خۆی هەیە. Windows بە ژمارەی build دەناسرێتەوە، و گەشەپێدەرانی یاری پێش بڵاوکردنەوە هەر build ی نوێ بۆ پشکنین دەنێرن.
Microsoft 365
کۆمەڵە بەرنامەی ئۆفیسی Microsoft، وەک Word، Excel، PowerPoint و Outlook، کە بە بەشداریکردنی مانگانە یان ساڵانە دەدرێت و فایلەکان لەسەر OneDrive هەڵدەگرێت.