cache چییە، و بۆچی پرۆسێسەرەکانی X3D بۆ یاری بەناوبانگن؟
میمۆرییەکی بچووک لە ناو پرۆسێسەردا کە دەتوانێت یارییەک خێراتر بکات. AMD چۆن لەسەر یەکیان دادەنێت، و Intel بە BFC چی ئامادە دەکات؟
١cache چییە؟
داتاکانی لە وەردەگرێت، بەڵام RAM لە پرۆسێسەرەکەوە دوورە و بە پێوانەی پرۆسێسەر هێواشە. بۆیە هەموو پرۆسێسەرێک بچووک و زۆر خێرای لە ناو خۆیدا هەیە، بە ناوی ، کە ئەو داتایانەی زۆر بەکاردێن تێیدا هەڵدەگرێت.
cache چەند ئاستێکی هەیە. L1 و L2 بچووکترین و خێراترینن و زۆرجار هەر هی خۆی هەیە. گەورەترینیانە و هەموو ناوکەکان پێکەوە بەکاری دەهێنن. کاتێک باس لە cache ی گەورە دەکرێت، زۆرجار مەبەست لە L3.
٢بۆچی بۆ یاری گرنگە؟
یارییەک بەردەوام هەمان داتا بەکار دەهێنێتەوە: جیهانی یارییەکە، کەسایەتییەکان، یاساکانی فیزیا. ئەگەر ئەو داتایانە لە ناو cache بن، پرۆسێسەرەکە چاوەڕێی RAM ناکات. بەپێی TechPowerUp، cache ی L3 ی گەورەتر داتای یاری لە پرۆسێسەرەوە نزیکتر دەکاتەوە و خێرایی یاری بەرز دەکاتەوە.
سوودی cache ی گەورە زیاتر دەردەکەوێت کاتێک پرۆسێسەر سنووری خێراییەکەیە، نەک . لە زۆر بەرزدا زۆرجار کارتی گرافیک سنوورەکەیە، بۆیە جیاوازییەکە کەمتر دەبێت.
٣X3D ی AMD: cache لەسەر یەک
- AMD بە تەکنەلۆژیای پارچەیەکی زیادەی cache بە شێوەی ستوونی لەگەڵ پرۆسێسەرەکە دادەنێت، و بە کونی زۆر بچووکی ناو سیلیکۆن () پێکەوەیان دەبەستێتەوە. لە کۆتایی ناوی ئەم پرۆسێسەرانەدا هەیە.
- یەکەمیان 7 5800X3D بوو. لە نەوەی دووەمدا AMD cache ی زیادەی خستە ژێر ناوکەکان، تا ناوکەکان ڕاستەوخۆ لە ساردکەرەوە نزیک بن. AMD دەڵێت ساردتر خێراتر کار دەکات، و Ryzen 7 9850X3D خێرایی boost ی 400 لە پێشووەکەی زیاترە.
- Ryzen 9 9950X3D2 Dual Edition یەکەم پرۆسێسەری مێزییە کە 3D V-Cache لەسەر هەردوو بەشی ناوکەکانی هەیە.
- لە ، AMD دەڵێت 9684X تا 1,152MB cache ی L3 ی هەیە، سێ هێندەی وەشانی ئاسایی.
٤وەڵامی Intel: BFC (هێشتا دزەیە)
- بەپێی دزەکان، Intel پرۆسێسەرە مێزییەکانی Nova Lake بە cache ی زۆر گەورەوە دەهێنێت، بە ناوی ، کە لە بەڵگەنامە دزەپێکراوەکاندا (big last-level cache) بوو.
- لیستێکی دزەپێکراو دەڵێت سێ مۆدێل ئەم cache گەورەیەیان دەبێت، و ڕیزەکە لە 9 4970K BFC بگرە تا Core Ultra 5 4650KF دەڕوات.
- دەگوترێت Intel ئەم cache گەورەیە لە ناو پارچەی سەرەکیدا دروست دەکات، نەک لەسەر یان لە ژێر ناوکەکان وەک AMD.
- Intel خۆی هیچی ڕانەگەیاندووە؛ ئەمانە هەموویان لە دزەوە هاتوون.
٥پێش کڕین
- ئەگەر کۆمپیوتەرەکەت زۆرتر بۆ یارییە، و بەتایبەتی ی بەرز لە ڕەزۆلووشنی 1080p یان 1440p دەتەوێت، پرۆسێسەرێکی cache گەورە بەهای هەیە.
- ئەگەر زۆرتر بۆ کاری وەک مۆنتاژی ڤیدیۆیە، ژمارەی ناوک و خێراییان گرنگترە لە cache.
- پرۆسێسەرەکانی X3D زۆرجار لە وەشانی ئاسایی هەمان زنجیرە گرانترن. بەراوردیان بکە بەوەی هەمان پارە لە کارتی گرافیکێکی باشتردا چی دەدات.
وشەکانی ئەم ڕوونکردنەوەیە
لەسەر هەر وشەیەک لێبدە بۆ ڕوونکردنەوەکەی، لێرە یان لە ناو دەقەکەدا.
بۆچی ئێستا گرنگە: هەواڵە پەیوەندیدارەکان
Intel گوایە کاشی گەورەی Nova Lake بە ناوی BFC دەناسێنێت
وەڵامی Intel بۆ 3D V-Cache ی AMD لە دزەپێکراوەکاندا bLLC ی پێ دەگوترا. ئێستا ناوی سەر پرۆسێسەرەکان دەرکەوتووە.
ناوەکانی Nova Lake دزەیان کرد: Core Ultra 4000، و سێ مۆدێل بە cache ی گەورەی BFC
گەورەترینیان Core Ultra 9 4970K BFC دەبێت، و مۆدێلێکی 65W ی BFC یش لە لیستەکەدایە. Intel هیچی نەگوتووە.
ئامرازێکی نوێ VBIOS ی گۆڕدراو لەسەر کارتەکانی RTX 30، 40 و 50 کار پێ دەکات، بێ نووسینەوەی چیپی کارتەکە
دەتوانرێت سنووری کارەبا و ڤۆڵتیج بەرز بکرێتەوە: لە تاقیکردنەوەی گەشەپێدەرەکەدا RTX 5090 گەیشتە 800W. ئامرازەکان لە کەسێکی سەربەخۆوە هاتوون، نەک لە NVIDIA.
Micron کارگەیەکی نوێی HBM ی لە تایوان کردەوە، و هەموو بەرهەمی 2027 ی پێشتر فرۆشراوە
لە ئاهەنگی کردنەوەکەدا سەرۆکی تایوان داوای لە Micron و کارمەندەکانی کرد بە دڵسۆزی دانوستان بکەن، چونکە کارمەندانی کارگەیەکی تری کۆمپانیاکە دەنگیان بە مانگرتن داوە.
دواتر ئەمانە بخوێنەوە
- ڕێنمایی کڕینچۆن پرۆسێسەر هەڵبژێریت؟
- ڕوونکردنەوەoverclock و undervolt چین؟ خێرایی زیاتر، یان گەرمیی کەمتر
- ڕوونکردنەوەNPU چییە و TOPS واتای چییە؟
RAM
میمۆریی کاری کۆمپیوتەر: ئەو شوێنەی بەرنامە و یارییە کراوەکان لە کاتی کارکردندا تێیدا دادەنرێن. کە کۆمپیوتەر دەکوژێتەوە، ناوەڕۆکەکەی دەسڕێتەوە.
CPUCentral Processing Unit
پرۆسێسەر: مێشکی کۆمپیوتەر، کە فەرمانی بەرنامەکان جێبەجێ دەکات. لە چەند ناوکێک پێک دێت کە هەر یەکەیان کارێکی جیا دەکات، و خێراییەکەی بە GHz دەپێورێت. AMD و Intel دوو دروستکەری سەرەکیی پرۆسێسەری کۆمپیوتەرن.
cache
میمۆرییەکی بچووک و زۆر خێرا لە ناو پرۆسێسەردا، کە ئەو داتایانەی زۆر بەکاردێن تێیدا هەڵدەگیرێن. cache ی زیاتر زۆرجار یاری خێراتر دەکات.
memory
میمۆری: ئەو چیپانەی زانیاری هەڵدەگرن. دوو خێزانی سەرەکیی هەیە: DRAM کە زۆر خێرایە بەڵام بە کوژانەوە ناوەڕۆکەکەی دەسڕێتەوە (RAM و HBM لەم خێزانەن)، و NAND Flash کە زانیاری دەپارێزێت (SSD و بیرگەی تەلەفۆن).
L3
ئاستی سێیەمی cache لە ناو پرۆسێسەردا: گەورەترینیان، کە هەموو ناوکەکان بەیەکەوە بەکاری دەهێنن. کاشی L3 ی گەورەتر بەتایبەتی یارییەکان خێراتر دەکات.
core
ناوک: بەشێکی سەربەخۆی ناو پرۆسێسەر کە کار جێبەجێ دەکات. پرۆسێسەرێک بە ناوکی زیاتر دەتوانێت زیاتر کار لە یەک کاتدا بکات.
GPUGraphics Processing Unit
ئەو چیپەیە کە وێنە و گرافیک دروست دەکات و دڵی کارتی گرافیکە. ئێستا بۆ کاری ژیریی دەستکردیش بەکاردێت.
resolution
ڕەزۆلووشن: ژمارەی پیکسێڵەکانی وێنە یان شاشە، وەک 1920×1080 یان 4K. ژمارەی زیاتر واتە وێنەی وردتر، بەڵام کارتی گرافیکی بەهێزتری دەوێت.
3D V-Cache
تەکنەلۆژیای AMD کە cache ی زیادە بە شێوەی ستوونی لەسەر یان لە ژێر ناوکەکانی پرۆسێسەر دادەنێت. پرۆسێسەرەکانی X3D ی Ryzen بەم هۆیەوە لە یاریدا زۆر خێران.
TSVThrough-Silicon Via
پەیوەندییەکی کارەبایی زۆر بچووک کە ڕاستەوخۆ بە ناو چیپێکی سیلیکۆندا دەڕوات، تا چەند چیپێک کە لەسەر یەک دانراون بە یەکەوە ببەسترێن. HBM بەم شێوەیە دروست دەکرێت.
X3D
ناوی ئەو پرۆسێسەرانەی AMD کە چینێکی زیادەی cache لەسەر یان لە ژێر ناوکەکانیان هەیە (3D V-Cache). ئەم cache زیادەیە زۆر یاری خێراتر دەکات، بۆیە X3D بۆ یاری بەناوبانگە.
Ryzen
ناوی پرۆسێسەرەکانی AMD بۆ کۆمپیوتەری مێزی و لاپتۆپ. ژمارەکەی ئاستەکە دەڵێت: Ryzen 5 بۆ کاری ئاسایی و یاری، Ryzen 7 و Ryzen 9 بۆ کاری قورستر. ئەوانەی X3D یان لە ناودایە cache ی زیادەیان هەیە و بۆ یاری بەناوبانگن.
chip
چیپ: پارچەیەکی بچووکی سیلیکۆن کە ملیارەها ترانزیستۆری لەسەر دروست کراوە. پرۆسێسەر، کارتی گرافیک و میمۆری هەموویان چیپن.
MHz
مێگاهێرتز: یەک ملیۆن جار لە چرکەیەکدا. خێرایی کارتی گرافیک زۆرجار بە MHz دەنووسرێت؛ 1000MHz یەکسانە بە 1GHz.
server
سێرڤەر: کۆمپیوتەرێکی بەهێز کە بەردەوام کار دەکات و لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە خزمەتگوزاری دەداتە ئامێرەکانی تر، وەک ماڵپەڕ، یاریی ئۆنلاین و ژیریی دەستکرد.
EPYC
ناوی پرۆسێسەرەکانی AMD بۆ سێرڤەر و داتاسەنتەر. ناوکی زۆر زیاتر، cache ی گەورەتر و توانای میمۆریی زیاتریان لە Ryzen هەیە، و لە بازاڕی سێرڤەردا لەگەڵ Xeon ی Intel ڕکابەری دەکەن.
BFC
ناوی Intel بۆ cache ی گەورەی پرۆسێسەرەکانی Nova Lake؛ لە بەڵگەنامەکاندا bLLC (big last-level cache). وەک 3D V-Cache ی AMD، cache ی زیاتر داتای یاری لە پرۆسێسەر نزیکتر دەکاتەوە و یاری خێراتر دەکات.
bLLCbig Last-Level Cache
cache ی زۆر گەورەی ئاستی کۆتایی لە پرۆسێسەرە داهاتووەکانی Intel، وەک وەڵامێک بۆ 3D V-Cache ی AMD.
Core Ultra
ناوی پرۆسێسەرەکانی Intel بۆ کۆمپیوتەری مێزی و لاپتۆپ، کە لە کۆتایی ساڵی 2023 جێی ناوە کۆنەکانی وەک Core i7 گرتەوە. زۆربەیان NPU یان تێدایە بۆ کاری ژیریی دەستکرد.
FPSFrames Per Second
ژمارەی ئەو وێنانەی لە یەک چرکەدا نیشان دەدرێن. هەتا زیاتر بێت، یاری نەرمتر دەبینرێت. 60 بە باش دادەنرێت.