چیپ چۆن دروست دەکرێت؟ لە لمەوە بۆ پرۆسێسەر
سەدان هەنگاو، 100 چین، و ژوورێک 10,000 جار پاکتر لە هەوای دەرەوە: گەشتی چیپێک لە پلێتێکی سیلیکۆنەوە تا ناو کۆمپیوتەرەکەت، و بۆچی تەنیا چەند کۆمپانیایەک دەتوانن بیکەن.
١لە لمەوە بۆ wafer
لە سیلیکۆن دروست دەکرێن، کە لە لم دەردەهێنرێت و ئەوەندە پاک دەکرێتەوە کە نزیکەی هیچ ماددەیەکی تری تێدا نامێنێت. پاشان دەکرێتە پارچەیەکی خڕی درێژ و دەبڕدرێتە پلێتی خڕی تەنک، کە پێیان دەگوترێت ، زۆرجار بە تیرەی 300. سەدان چیپ لەسەر هەر یەکێک لەم پلێتانە پێکەوە دروست دەکرێن.
٢چاپکردن بە ڕووناکی: lithography
گرنگترین هەنگاو چاپکردن بە ڕووناکییە (): ئامێرێک ڕووناکی بە ناو نەخشەیەکدا دەنێرێت و وێنەی هێڵە زۆر وردەکانی چیپەکە لەسەر wafer دەکێشێت، وەک چاپکردنێکی زۆر بچووک. پاشان بەشە ناپێویستەکان لادەبرێن و ماددەی نوێ زیاد دەکرێت.
چیپێکی نوێ دەتوانێت تا 100 چینی هەبێت، کە هەموویان دەبێت بە وردیی نانۆمەتر لەسەر یەک ڕێک بکەونەوە. بۆ وردترین چینەکان ئامێرەکانی ی بەکاردێن، و بۆ چینەکانی تر ئامێرەکانی .
٣ژووری پاک
تۆزێکی زۆر بچووکیش دەتوانێت چیپێک تێک بدات، بۆیە کارگەکان ژووری پاکیان () هەیە کە نزیکەی 10,000 جار لە هەوای دەرەوە پاکترە. هەوا بە بەردەوامی دەپاڵێورێت، ڕۆبۆتەکان پلێتەکان لە ئامێرێکەوە بۆ ئامێرێکی تر دەگوازنەوە، و کرێکاران جلی تایبەت لەبەر دەکەن.
٤تاقیکردنەوە و پاکەج
- هەموو چیپێکی سەر wafer تاقی دەکرێتەوە، چونکە هەمیشە هەندێکیان کار ناکەن. ڕێژەی چیپە باشەکان پێی دەگوترێت .
- پاشان wafer دەبڕدرێت بۆ چیپی جیا ()، و هەر یەکەیان دەخرێتە ناو پاکەجێک کە دەتوانرێت لەسەر دابنرێت.
- لە چیپەکانی ، چەند چیپ و میمۆریی بە پاکەجی پێشکەوتووی وەک پێکەوە دەبەسترێن، و ئەمە ئێستا یەکێکە لە تەنگە بەرەکانی بەرهەمهێنان.
لە دیزاینەوە تا بەرهەمهێنانی بەکۆمەڵ، دروستکردنی چیپێک سەدان هەنگاوی هەیە و دەتوانێت تا چوار مانگ بخایەنێت.
٥کێ چیپ دروست دەکات؟
- کۆمپانیاکانی وەک Intel و Samsung هەم دیزاین دەکەن و هەم کارگەی خۆیان هەیە.
- یەکانی وەک و چیپ بۆ کۆمپانیاکانی تر دروست دەکەن.
- کۆمپانیاکانی بێ کارگە ()، وەک NVIDIA، AMD و تەنیا دیزاین دەکەن و دروستکردن دەدەنە foundry، تا خەرجیی زۆری کارگە نەکەنە ئەستۆ.
٦لە هەواڵەکاندا
- تەقینەوەیەک لە کارگەی Fab 28 ی Intel لە ئیسرائیل دوو کەسی کوشت؛ ئەو ئاگرە گازی NF3 ی تێدا بوو، کە بۆ پاککردنەوەی ئامێرەکانی دروستکردنی چیپ بەکاردێت.
- داواکاری لەسەر ئامێرەکانی ASML ئەوەندە زۆرە کە هەندێک کڕیار دەیانەوێت ئێستا بۆ 2029 و 2030 داوا بکەن.
وشەکانی ئەم ڕوونکردنەوەیە
لەسەر هەر وشەیەک لێبدە بۆ ڕوونکردنەوەکەی، لێرە یان لە ناو دەقەکەدا.
بۆچی ئێستا گرنگە: هەواڵە پەیوەندیدارەکان
تەقینەوە لە کارگەی چیپی Intel لە ئیسرائیل: دوو کەس گیانیان لەدەستدا
پۆلیس گومان لە تێکچوونی سیلیندەرێکی گاز دەکات. Intel هێشتا هیچی دەربارەی قوربانییەکان و بەرهەمهێنانی کارگەکە نەگوتووە.

ASML: داواکاری لەسەر ئامێرەکانی دروستکردنی چیپ ئەوەندە زۆرە کە بۆ 2027 و 2028 بەش ناکات
فرۆشتنی چارەکی سێیەم گەیشتە ئاستێکی مێژوویی، €11.7 ملیار. هەندێک کڕیار دەیانەوێت ئێستا بۆ 2029 و 2030 داوا بکەن.

داهاتی TSMC لە سێ مانگدا 41% زیادی کرد، و لەگەڵ Elon Musk باسی کارگەی Terafab دەکات
سەرۆکی TSMC گوتی دەکرێت بەشێک لە Terafab بەکار بهێنن، بەڵام بە مەرجێک TSMC خۆی کارگەکە بەڕێوە ببات. هێشتا هیچ ڕێککەوتنێک نییە.

wafer
پلێتێکی خڕ و تەنکی سیلیکۆن، زۆرجار بە تیرەی 300mm، کە سەدان چیپی لەسەر دروست دەکرێت و پاشان لێک دەبڕدرێن.
chip
چیپ: پارچەیەکی بچووکی سیلیکۆن کە ملیارەها ترانزیستۆری لەسەر دروست کراوە. پرۆسێسەر، کارتی گرافیک و میمۆری هەموویان چیپن.
mm
ملیمەتر. لە هەواڵی چیپدا زۆرجار تیرەی wafer پێی دەپێورێت، وەک wafer ی 300mm.
lithography
هەنگاوی سەرەکیی دروستکردنی چیپ: ڕووناکی وێنەی ورد لەسەر wafer دەکێشێت، وەک چاپکردنێکی زۆر ورد. ئامێرەکانی EUV و DUV ی ASML ئەم کارە دەکەن.
EUVExtreme Ultraviolet
ئەو ئامێرە تیشکییانەی کە وردترین چیپەکانی پێ دروست دەکرێت. تەنیا کۆمپانیای ASML ی هۆڵەندی دروستیان دەکات و هەر یەکەیان بە سەدان ملیۆن دۆلارە.
ASML
کۆمپانیایەکی هۆڵەندی کە ئامێرەکانی دروستکردنی چیپ دروست دەکات. ئامێرەکانی EUV تەنیا ئەو دروستیان دەکات، بۆیە هەموو دروستکەرانی گەورەی چیپ پێویستیان پێیەتی.
DUVDeep Ultraviolet
نەوەی پێشووی ئامێرە تیشکییەکانی دروستکردنی چیپ. لە EUV هەرزانترە و هێشتا بۆ زۆربەی چیپەکان بەکاردێت، بەڵام بۆ وردترین چیپەکان بەس نییە.
cleanroom
ژووری پاک: ئەو ژوورەی چیپی تێدا دروست دەکرێت. هەواکەی بە بەردەوامی دەپاڵێورێت، چونکە تەنانەت تۆزێکی زۆر بچووکیش دەتوانێت چیپێک تێک بدات، و کرێکاران جلی تایبەت لەبەر دەکەن.
yield
ڕێژەی ئەو چیپانەی لەسەر هەر پلێتێکی wafer بە دروستی کار دەکەن. yield ی کەم واتە چیپی خراپی زۆر، بۆیە هەر چیپێکی باش گرانتر دەبێت. لە سەرەتای هەر پرۆسەیەکی نوێدا yield کەمە.
die
پارچە سیلیکۆنە بڕاوەکە کە چیپەکەی لەسەر دروست کراوە، پێش ئەوەی بخرێتە ناو پاکەجەکەوە. چیپێک دەتوانێت یەک die یان چەند die ی هەبێت.
motherboard
مازەربۆرد: تەختەی سەرەکیی ناو کۆمپیوتەر کە هەموو پارچەکان، وەک پرۆسێسەر، میمۆری و کارتی گرافیک، پێکەوە دەبەستێت.
HBMHigh Bandwidth Memory
میمۆرییەکی زۆر خێرا کە چەند چیپێکی لەسەر یەک دادەنرێن و لە تەنیشت چیپی سەرەکی دادەنرێت. لە چیپەکانی ژیریی دەستکرددا بەکاردێت، و داواکاریی زۆری لەسەری یەکێکە لە هۆکارەکانی گرانیی میمۆری.
AIArtificial Intelligence
ژیریی دەستکرد: بەرنامەی کۆمپیوتەر کە کاری وەک تێگەیشتن لە زمان، نووسین، دروستکردنی وێنە و بڕیاردان دەکات، کە پێشتر تەنیا مرۆڤ دەیکرد.
CoWoS
شێوازێکی TSMC بۆ پێکەوە بەستنی چیپی سەرەکی و میمۆریی HBM لەسەر یەک بنکە. چیپەکانی ژیریی دەستکردی NVIDIA و AMD پێی دروست دەکرێن، و توانای بەرهەمهێنانی سنووردارە.
foundry
کۆمپانیایەک کە چیپ بۆ کۆمپانیاکانی تر دروست دەکات، بێ ئەوەی خۆی دیزاینیان بکات، وەک TSMC و GlobalFoundries. Intel یش دەیەوێت ببێتە foundry.
TSMC
گەورەترین دروستکەری چیپ لە جیهان، لە تایوان. چیپەکانی AMD، NVIDIA و Apple لە کارگەکانی ئەو دروست دەکرێن.
GlobalFoundries
foundry یەکی ئەمریکی کە چیپ بۆ کۆمپانیاکانی تر دروست دەکات، بەتایبەتی بۆ ئۆتۆمبێل، تۆڕ و کاری پیشەسازی، نەک نوێترین و وردترین پرۆسەکان.
fabless
کۆمپانیایەکی چیپ کە کارگەی خۆی نییە: چیپەکان دیزاین دەکات و بە foundry یەکی وەک TSMC دروستیان دەکات. NVIDIA، AMD، Apple و Qualcomm هەموویان بەم شێوەیەن.
Qualcomm
کۆمپانیای ئەمریکی کە چیپەکانی Snapdragon دروست دەکات، کە لە زۆربەی مۆبایلە بەهێزەکانی Android و لە هەندێک لاپتۆپی Windows دان.